خسته‌كننده است . از آن گذشته وى توضيحات مطالب جلد اول را با ذكر صفحه در مجلدات بعد آورده درحالىكه امروز با ماشينهاى جديد تمام كتاب را يك‌جا حروفچينى مىكنند و براى غلطگيرى آماده مىسازند و اساسا چاپ كتاب همراه با اضافات و افاضات به صورت سنگى با چاپ با ماشينهاى سريع و جديد امروز كاملا متفاوت است . بگذريم از آن‌كه وى در كشور خود در زمانى نزديك به شصت سال پيش به منابعى دسترسى داشته كه من امروز از آن دورم و تهيهء آن منابع دشوار است و احيانا متعذر . فراتر از اين دشواريها ، محمد شفيع پروفسور دانشمندى بود از شبه‌قارهء هند و من طالب علم كوچكى از ايران كه هم در سليقه و شيوهء تحقيق اختلاف داريم هم در چگونگى تحرير و سبك فارسىنويسى . خاصه آن‌كه پروفسور فقيد اصلا نحوهء كار خود و چگونگى تصحيح و مقابله و خصوصيات نسخ مورد نظر خود را ياد نكرده و اين‌همه را به جلد چهارم احاله كرده كه ظاهرا اين جلد چهارم هرگز نوشته يا منتشر نشده است و پيداست كه آن بزرگ‌مرد مثل همهء دانشوران ، در هر شهر و ديار ، در طى قرون و اعصار ، با مسائل مالى دست به گريبان بوده ؛ از يك‌سو شوق علم او را به عرصهء تحقيق كشانده و از ديگر سو نداشتن سرمايه وى را از آنچه آرزو مىكرده محروم داشته . به اين شرح نسبتا كوتاه ولى گويائى كه او دربارهء جلد چهارم نوشته توجه بفرماييد . عرض حال به طبع جزء دوم و سوم از جلد دوم كتاب مستطاب مطلع سعدين و مجمع بحرين تأليف مولانا كمال الدين عبد الرزاق سمرقندى اين جلد اتمام پذيرفت و الحمد للّه على احسانه اول اين كتاب در سنهء 1360 شايع شده بود . در طبع و نشر اين دو جزء كه فعلا نشر مىشود ، موانع و عوائق چند در چند باعث تأخير شد . زمانهء طبع اينها عين دورهء انقلابات بود در اين نواحى ، از اين است كه كتاب